Gluten ve Çölyak

  1. Çölyak Rahatsızlığı Nedir? Belirtileri Nelerdir ?
    Çölyak, glüten ve gliadin proteinlerinin ince bağırsakta yaşamı boyunca oluşturduğu  kronikleşmiş bir tür alerji olup kalıtsal ve metabolik bir rahatsızlıktır.  Yediğimiz her gıda ince bağırsakta bilesenlerine ayrıştırılıp bağırsak mukozası üzerinden kana karıştırılır ancak glüten maddesi alerji nedeniyle bağırsakta bulunan villus çıkıntılarını tahrip eder ve zamanla bu çıkıntılar küçülerek azalır. Bu durumun sonucu olarak alınan gıdalar özellikle yağlar bağırsak tarafından emilimini gerçekleştiremez ve sonuç olarak kişide beslenme yetersizliği oluşur. Bu durumda çölyak hastalığının belirtilerini oluşturur. Bu tür hastalar buğday, yulaf, arpa ve çavdarlı gıdaları tüketemez.
    Çölyak hastalarında oluşan bu beslenme yetersizliği vücudun farklı yerlerinde farklı sorunlarla baş gösterir. Sürekli olarak ishal ve kilo kaybı,karında şişkinlik,kansızlık,kaslarda zayıflama,dışkıda anormallikler,kusma,iştahsızlık,halsizlik,çocuklarda büyüme geriliği,ağız içinde aftlar,gaz problemler,eklemlerde ve kemiklerde ağrı rahatsızlıkları,gerginlik ve sinirlilik tutumları,kuru cilt ve bacaklarda,nedeni bilinmeyen karaciğer rahatsızlıkları, kabartılar bu hastalığın belirtileridir.
    Çölyak rahatsızlığı genetik bir rahatsızlıktır. Genetik yatkınlık olduğundan ailesinde birinci derecede yakınında Çölyak rahatsızlığı bulunan kişide %10 civarında Çölyak rahatsızlığı bulunma riski vardır.Bu hastalık bazen ameliyat sonrası, çocuk doğumu ardından veya hamilelik sırasında, viral enfeksiyon veya şiddetli duygusal streslerden sonra tetiklenerek ortaya çıkabilir. Ayrıca doğuştanda olabilir.
      Teşhiste en önemli ve standart yöntem olarak kan testi ve endoskopi yöntemi ile ince barsaklardan biyopsi alınması gerektiğidir. Kan testinde trans-glutaminaz oto-antikorları araştırılır ve yukarıda bahsedilmiş olan bağışıklık sisteminin verdiği anormal reaksiyon teste tabi tutulur. Kan testi pozitifliği varlığında alınan ince barsak biyopsisinin mikroskop altında incelenmesi ile barsaklarda düzleşme saptanırsa teşhis konulmuş olur. Bazen teşhiste problem veya sınırda sonuçlar ortaya çıkarsa HLA adı verilen proteinlerin genetik olarak hastada var olan alt-tipinin araştırılması ile de teşhis konulabilir.
  2. Çölyak hastalığı taraması yapılması gereken şikayet ve tıbbi durumlar;
    Aile bireylerinde Çölyak hastalığı öyküsü olması
    İltihaplı romatizma (Romatoid artrit), Tükrük bezi iltihabı (Sjögren hastalığı) veya tip-1 diyabet hastalığı olanlar
    Demir eksikliği, folik asit eksikliği,
    B12 vitamini eksikliğine bağlı kansızlık veya tekrarlayan kansızlık
    Uzun süren ishal
    Araştırılmasında teşhis edilmemiş karın ağrısı
    Karında şişkinlik ve ishal-kabızlık atakları ile seyreden spastik kolon (irritabl- hassas barsak) sendromu
    Nedeni bulunamamış  karaciğer test bozukluğu
    Tiroidit (iltihaplı tiroid bezi) hastalığı
    Büyüme ve gelişme geriliği olan çocukluk
    Çölyak hastalığı deri döküntüsü
    Osteoporoz
    Down-Turner sendromları
    Nedeni bulunamamış kısırlık

 

 

 

Glüten Nedir ?
Buğdayda aşağı yukarı 30 a yakın farklı tür protein bulunur fakat bunlardan glutenin ve gliadin suyla karıştırıldığında gluten olarak bilinen esnek maddeyi oluşturur. Tek başına incelendiğinde gluten; sakıza benzeyen sert ve esnek bir maddedir. Buğday unu suyla karıştırılıp yoğurulduğunda, bu iki protein suyu tutar ve esnek gluten zincirlerini oluşturmak üzere birbirine bağlanır. Bu proteinlerin unda fazla miktarda bulunması durumunda un, suyu yapısına daha hızlı alır ve güçlü ve esnek bir gluten oluşturur. Unlu mamullerin yapısını oluşturan madde olan gluten;  arpa çavdar ve yulaf gibi diğer tahıllarda da bulunur fakat bunların hiçbiri buğdayın bu fonksiyonunu tam olarak yerine getiremez.
Çölyak Tedavisi
Çölyak rahatsızlığının tek tedavisi Glutensiz beslenmektir. Bu Hastalar hayatları boyunca glutensiz gıdalar tuketmek zorundadırlardır ve buğday,arpa,yulaf ve çavdarlı gıdaları tüketemezler. Yaşam tarzınızı ve yemek alışkanlıklarınızı değiştirerek glütensiz yaşamınıza adapte etmek sanıldığı kadar zorlayıcı değildir. Kendi yaratıcılığınızı kullanarak alternatif yemek tarifleri yaratabilirsiniz. Hayatınızın düzeni tabiikide yalnızca sizin ellerinizde. Zamanında yapılan çölyak hastalığı teşhisi ile geçeceğiniz glütensiz yaşam tarzı size sadece hayatınızda yeni bir sayfa açacak  ve hayatınıza kaldığınız yerden devam edebileceksiniz.
Glütensiz hayat asla sizi zorlamamalıdır. Kendinize olan inancınızı asla kaybetmeyin.
Glütensiz Hayat
Hayatınızdaki bu yeniliğe hemen alışabilirsiniz. Pozitif olmaktan kaçınmayın!  Korkmayın, güç sizde !
1-Öncelikle gücünüzü tüm sebze ve meyvelerden alın. Ayrıca tüm bakliyatlar, katı-sıvı yağlar, ve şeker ürünleri rahatlıkla kullanılabilinir.
2-Yemek yapmadaki yaratıcılığınızı birde glütenli yiyecekleri glütensiz hallerini deneyerek kullanın!
3- Et,balık,tavuk içerisinde un bulaşmamış yağlarda kızartılarak kullanılabilinir.
4-Alışveriş yaparken mısır cipsi veya mısır ekmeği olarak satılan besinlere dikkat edin çünkü içeriklerinde bulunan buğday nişastası veya unu sizi sıkıntıya sokabilir.
5-Alışverisiniz sırasında mutlaka besinlerin içeriklerini okuyunuz.
6-Çoğu glüten rahatsızlığı yaşayan insanın süt sindirimlerinde de sorunları vardır. Sütteki laktazı (şekeri) sindiremezler. Bu nedenle laktozsuz süt kullanmanız gerekiyor.
7-Ayrıca pirinç makarnası, pirinç unu, mısır unu,patates unu,pirinç/patates nişastası gibi glutensiz olarak bilinen ürünlerin dışında kara buğdaydan da faydalanabilirsiniz.
8-Yumurta,reçel,bal ve zeytin ile rahat kahvaltılar edebilirsiniz.
9-Hazır çorbalara ve salçalara,konservelere ve bulyonlara dikkat etmeniz önerilir.
10-Glütensiz işaretlerini öğrenmeniz alışverişlerinizde size kolaylık sağlayacaktır.
11-Tuzlu kuruyemişler glüten ile yapıştırılmaktadır. soslu kuruyemişler yasak olan yiyecekler arasındadır.
12-Bira,şarap,viski,likör ve brendi gibi içeceklere dikkat edilmelidir.
13-Şampuan,saç kremi,güneş koruyucuları,diş macunları,dudak parlatıcıları,krem,losyon gibi ürünler de glüten içerebilir, lütfen içerikleri okuyunuz.
14-Mektup zarf kapaklarının yapışkanlı kısımlarında glüten kullanılabilinir dikkatli olunmalıdır.

Bir cevap yazın